آشنایی با معاملات آتی پسته

بنگاه های اقتصادی با ریسک های مالی متعددی نظیر ریسک بازار، ریسک اعتباری، ریسک نقدینگی و ریسک عملیاتی مواجه می باشند. در این میان ریسک بازار یکی از عوامل موثر بر سودآوری بنگاه های اقتصادی است. از جمله ریسک های بازار می توان به تلاطم در قیمت مواد اولیه و محصولات اشاره کرد. برای مدیریت ریسک های بازار ، بنگاه های اقتصادی قراردادهایی را موسوم به قراردادهای پوشش ریسک در بازار های مالی منعقد می کنند. یکی از ابزار های پوشش ریسک قراردادهای آتی می باشند. در حقیقت قرارداد آتی، موافقت نامه ای است که به موجب آن طرفین موافقت می کنند معامله بر سر یک دارایی پایه را بنابر قیمتی توافقی در سررسیدی مشخص در آینده انجام دهند. قراردادهای آتی، قراردادهای استانداردی است که دارای مشخصات خاص، تاریخ سررسید مشخص می باشد.
 در قرارداد های آتی، بورس به طرف های قرارداد، تضمین پرداخت دارایی پایه و دریافت قیمت توافقی را می دهد. بورس به عنوان واسطه ای عمل می کند که طرف های قرارداد آتی با آن وارد معامله می شوند. این نهاد، پرداخت ها را از یک طرف قرارداد آتی جمع آوری می کند (طرفی از قرارداد که زیان کرده) و به طرف دیگر (طرفی از قرارداد که سود کرده) تحویل می دهد. این عمل روزانه توسط بورس کالا صورت می گیرد و حساب ها بروز رسانی می شوند. بدین ترتیب با تسویه روزانه، احتمالا نکول طرف های قراردادهای آتی کاهش می یابد.
در این راستا و جهت کاهش ریسک های بازار ، بورس کالا  قراردادهای آتی بر روی محصولات کشاورزی  زعفران ، زیره و پسته راه اندازی کرده است.
 

قرارداد آتی پسته

کشور ما در زمینه تولید محصول پسته سابقه ی دیرینه ای دارد و جز کشورهای اصلی تولیدکننده این محصول در جهان است. از دیگر کشورهای اصلی تولیدکننده پسته، کشور امریکا است؛ به طوری که ۷۰ الی ۸۰ درصد تولید پسته دنیا توسط این دو کشور صورت می گیرد.
 

دارایی پایه

اصطلاحاً در قرارداد آتی، کالا یا آن دارایی که قرارداد آتی بر روی آن منتشر می‌شود را دارایی پایه می‌گویند. دارایی پایه‌ی این قرارداد آتی،  پسته طبیعی خشک خندان فندقی (30-32) می‌باشد.
 

واحد قیمت و اندازه قرارداد

سفارشات ثبت شده مشتریان که بر روی تابلو معاملات درج می شود بر مبنای ریال به ازای هر کیلوگرم پسته خواهد بود. یعنی قیمت‌های سفارشاتی که در تابلو معاملاتی مشاهده می‌شود، قیمت یک کیلوگرم پسته می‌باشد.
با توجه به اینکه  اندازه هر قرارداد معادل 100 کیلوگرم پسته می‌باشد، چنانچه شخصی یک قرارداد آتی پسته را با قیمت 1،000،000 ریال خریداری کند به این معنی است که 100 کیلوگرم پسته را به ازاء هرکیلو 1،000،000 ریال خریداری کرده است. در واقع ارزش قرارداد وی برابر 100،000،000 ريال(ده میلیون تومان) می‌باشد.
 

وجه تضمین اولیه

مبلغی است که جهت تضمین ایفای تعهدات مشتریان برای ایجاد یک موقعیت تعهدی اخذ میشود. میزان وجه تضمین در مشخصات قرارداد آتی تعیین میشود. مبلغ تعیین شده برای وجه تضمین ثابت نبوده و متناسب با نوسانات قیمت قرارداد آتی دارایی پایه به صورت روزانه پایش می شود.
 

حداقل وجه تضمین اولیه و دریافت اخطاریه افزایش وجه تضمین

حداقل مبلغی است که  میبایست برای اخذ هر موقعیت در حساب عملیاتی مشتری وجود داشته باشد که برابر است با  70درصد مبلغ وجه تضمین اولیه. در صورتی که در اثر معاملات مشتری، موجودی وی از 70  درصد مبلغ وجه تضمین اولیه کمتر شود، اتاق پایاپای برای آن مشتری اخطاریه افزایش وجه تضمین صادر می نماید. مشتری پس از دریافت اخطاریه افزایش وجه تضمین، تا یک ساعت پس از شروع جلسه معاملاتی روز کاری بعد فرصت دارد که موجودی حساب عملیاتی خود را تا سطح وجه تضمین افزایش دهد یا متناسب با مبلغ موجودی، موقعیت های تعهدی بازی را که تعهدات آنها ایفا نشده است، ببندد. در صورتی که مشتری دارای اخطاریه موارد بالا را رعایت نکند، کارگزار وی موظف است متناسب با موجودی مشتری، موقعیت های مذکور را رأسا ببندد.
 

حد نوسان قیمت روزانه

بازه تغییر قیمت در معاملات قراردادهای آتی پسته در هر روز معاملاتی حداکثر مثبت و منفی درصد (5%+/-) نسبت به قیمت تسویه روز معاملاتی قبل می‌باشد. یعنی حد مجاز تغییرات قیمت‌ سفارشات وارد شده توسط مشتریان، براساس مثبت و منفی 5 درصد قیمت تسویه روز کاری قبل تعیین خواهد شد.
 

حداکثر حجم هر سفارش

حداکثر حجمی است که مشتری می‌تواند در یک سفارش (خرید یا فروش) در سیستم معاملاتی وارد نماید. حداکثر حجم هر سفارش در قراردادهای آتی پسته 25 قرارداد می‌باشد. بدین معنی که مشتری در هر سفارش می‌تواند حداکثر 25 قرارداد (معادل 2500 کیلوگرم پسته) را در سیستم ثبت کند.
 

سقف مجاز موقعیت‌های تعهدی باز

نشان دهنده حداكثر تعداد موقعیت‌های تعهدی باز است كه يك مشتری (حقیقی و حقوقی) می‌تواند داشته باشد. برای مثال مشتری حقیقی می‌تواند تا 250 قرارداد را در هر نماد معاملاتی پسته اخذ نماید.
 

ساعات و روزهای انجام معامله

ساعات و روزهای انجام معامله در بورس توسط هیئت مدیره بورس تعیین و اعلام می‌شود. قراردادهای آتی پسته در قالب یک جلسه معاملاتی پیوسته در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 10 الی 17 و پنجشنبه‌ها از ساعت 10 الی 16 می‌باشد.
 

مزایای انجام معاملات قراردادهای آتی پسته برای فعالان بازار

اهرم مالی: یکی از مهمترین مزایای قرارداد آتي براي سرمايه گذاران در مقايسه با بازار نقدي وجود اهرم مالي است. معاملات قراردادهای آتی دربرگیرنده ریسک بالایی بوده و به معامله گران فرصت به دست آوردن سود زیادی را میدهد. بدين معني كه سرمایه گذار با اندكي سرمايه قادر است دارائي زيادي را تحت كنترل خود درآورد و با پرداخت مبلغ ناچيزي از مبلغ كل ارزش يك كالا وارد يك قرارداد آتي شود.
پوشش ریسک: پوشش ریسک به معنای اتخاذ موقعیتی در بازار است که هدف از آن حداقل نمودن یا از بین بردن ریسک ناشی از نوسانات و تغییرات قیمت است. در واقع سرمایه گذار میتواند، با ورود به قرارداد آتی، دارایی خود را به قیمتی مشخص در آینده به فروش رساند. در این صورت نوسانات بازار، تاثیری بر قیمت دارایی خریداری شده، نخواهد داشت و سرمایه گذار این دارایی را در زمان آینده، با قیمتی مشخص، به فروش خواهد رساند. فرض کنید کشاورزی قصد دارد تا برای سال آینده 100 تن پسته تولید نماید. برای فروش محصول در زمان برداشت دو حالت متصور است؛ حالت اول اینکه کشاورز پسته خود را پرورش داده و در زمان برداشت به هر قیمتی که محصول را از وی خریدند به فروش برساند یا میتواند به قیمتی که در حال حاضر در نظر دارد، محصول خود را در آینده بفروشد. حالت دوم این امکان را به کشاورز میدهد تا قیمت فروش محصول خود را از حالا برای آینده تعیین کند.در نتیجه کشاورز میتواند با ورود به قرارداد آتی پسته، محصول خود را به قیمتی که مد نظر دارد، در آینده به فروش برساند و با این کار ریسک کاهش قیمت در زمان برداشت محصول را از بین ببرد.
تضمين معاملات توسط اتاق پاياپای بورس: اتاق پایاپای هر بورس نقش مهمی را جهت تضمین عملکرد مالی قراردادهای آتی معامله شده ایفا  میکند و به عنوان پشتوانه قابل اطمینان برای طرفین معامله میباشد.
هزینه اندک معاملات: معاملات قراردادهای آتی نسبت به معاملات نقدی از هزینه کمتری برخوردار بوده و مطالعات نشان میدهد که معاملات آتی هزینه ای معادل 0.1 درصد معاملات نقدی را دارد.
نقدشوندگی بالای معاملات: در قراردادهای آتی برای اینکه سرمایه گذار قادر به فروش قرارداد آتی باشد، نیاز به مالکیت آن ندارد و با عمل پیش فروش میتواند یک قرارداد آتی را در بازار بفروشد و در صورت نیاز به تحویل، آن را از بازار نقدی تهیه نماید که این امر میزان نقدشوندگی معاملات را تاحد بسیار زیادی افزایش میدهد.
معافیت مالیاتی: با توجه به تبصره 1 ماده 7 قانون توسعه ابزارهای مالی )ماده 143مکرر قانون مالیات های مستقیم( معاملات قراردادهای آتی دربورس کالای ایران به عنوان ابزار مالی موضوع بند 24 ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مشمول معافیت مالیاتی می باشد.
کشف نرخ عادلانه: در این بازار تقابل عرضه و تقاضا منجر به کشف قیمت میشود همچنین به دلیل حجم بالای معاملات قیمت ها عادلانه و شفاف میباشد.
 

اگر مایل به آموزش های بیشتر و فعالیت در بازار آتی هستید می توانید در دوره های آموزشی آتی کارگزاری فارابی شرکت نمایید. (دوره آموزش آتی)
 
همچنین می توانید از طریق لینک زیر اقدام به ثبت نام و دریافت کد معاملاتی آتی نمایید